BT

Bilgisayarlı tomografi, halk arasında kısaca tomografi olarak bilinen görüntüleme yönteminin tam adıdır ve adını eski Yunancada kesit ve görüntü anlamına gelen “tomo” ve “graphy” kelimelerinden almaktadır.

Ne İşe Yarar?

Bilgisayarlı tomografi, hastalıkların teşhisinde sıklıkla kullanılan ve vücut içerisindeki kemikler, yumuşak dokular ve organlar hakkında detaylı bilgi edinilmesini sağlayan bir görüntüleme cihazıdır. Diğer radyoloji cihazları ile karşılaştırıldığında sağladığı en önemli avantaj üç boyutlu görüntü oluşturmasıdır. Röntgen, mamografi gibi görüntüleme cihazlarında vücudun görüntülenmek istenen bölgesinin tıpkı fotoğrafı çekilmiş gibi sadece yüksekliği ve genişliği olan iki boyutlu bir görüntüsü elde edilir. Bilgisayarlı tomografi cihazları ile alınan görüntülerde ise görüntülenmek istenen bölge ince dilimler (kesitler) halinde görüntülenerek peş peşe alınan kesit görüntüler birleştirilir. Böylelikle görüntülenmek istenen bölge tek bir fotoğraf gibi değil çok sayıda katmandan oluşan bir fotoğraf albümü gibi görüntülenir. Bu sayede dokunun veya organın çok küçük bir kesitinde dahi meydana gelen anomali tespit edilebilir.

Nasıl Çalışır?

Bilgisayarlı tomografi cihazlarında, röntgen cihazlarında olduğu gibi bir X-ışın tüpü vardır ancak röntgen cihazlarından farklı olarak sabit bir X-ışın tüpü yerine, Şekil 6’da gösterildiği gibi “gantry” adı verilen hareketli bir yapının içerisine yerleştirilmiş bir X-ışın tüpü ve hasta içerisinden geçen X-ışınlarını görüntüye dönüştürecek detektörler ile elektronik sistemler bulunur. Gantry, görüntüleme esnasında sürekli olarak hasta etrafında dönerek hedef doku ve organı farklı açılardan kesitler halinde tarar. Daha sonra bu kesit görüntüleri detektöre gelen veriler doğrultusunda görüntü işleme bilgisayarlarıyla işlenerek tomografi görüntüsü oluşturulur.

Çekim esnasında tomografisi çekilecek kişi, hasta masası üzerine sağlık personelinin belirttiği şekilde yatar ve masa gantry içerisindeki boşluğa yerleştirilerek çekime başlanır. Çekim tamamlandıktan sonra masa eski konumuna getirilir ve hasta kaldırılır.

Bilgisayarlı tomografi cihazları ile diğer radyoloji cihazlarına kıyasla çok daha detaylı görüntülerin elde edilmesi yine diğer cihazlara kıyasla daha fazla radyasyon verilmesini gerektirir ancak gelişen teknoloji ile çok daha hızlı ve düşük radyasyon dozları ile saniyeler içinde neredeyse tüm vücut taranabilmektedir. Ayrıca yapılan çalışmalarda tomografi çekiminde verilen düşük radyasyon dozlarının uzun vadeli zararlarının çok düşük olduğu belirtilmektedir.

 Faydaları

Bilgisayarlı tomografi kanama gibi acil müdahalelerde, kanser gibi hayati önem taşıyan hastalıkların teşhisinde hayat kurtarıcıdır. Ayrıca röntgen, mamografi gibi görüntüleme yöntemlerine kıyasla çok daha detaylı bir inceleme yapılmasını sağlamaktadır. Buna karşın daha yüksek miktarda radyasyon kullanılması sebebiyle eğer röntgen, mamografi gibi görüntüleme yöntemleri ile teşhis konulabiliyorsa öncelikli olarak bu yöntemler tercih edilir.

Kullanım Alanları

Hastalığın seyrine göre değişmekle birlikte göğüs kafesi ve batın içi görüntülemelerde geniş bir kullanım alanına sahiptir. Özellikle bu bölgelerdeki kitlelerin büyüklüğünü ve yayılımlarını net bir şekilde görüntülemede oldukça başarılıdır.

Kafa içi incelemelerde, özellikle kafa içi kanamalarda, en çok tercih edilen yöntemlerden biridir. Ayrıca sinüslerin ve yumuşak dokuların incelenmesinde de sıklıkla tercih edilen görüntüleme yöntemlerinden biridir.

Omurga kemiklerinin ve disk gibi yumuşak dokuların görüntülenmesini sağladığı için ortopedide de sıklıkla tercih edilir. Özellikle bel fıtığının teşhis ve tedavi sürecinde önemli bir yeri vardır.