Radyoterapi Fizikçisi

Radyoterapi Fizikçisi:

1. Ekipmanın, kurulacağı odanın tasarımı, teknik spesifikasyonu ve kabulü ile devreye alınması işlemleri:
   1. Radyoterapi Fizikçileri, yeni veya değiştirilmiş radyoterapi odalarının kurulumu, tasarımı ve zırhlanması için vazgeçilmez bir role sahiptir. Tüm güvenlik gereksinimlerine uyulduğundan emin olurlar. Zırhlama için ihtiyaç duyulan kalınlığı, malzeme bileşimini ve yerleşimini hesaplarlar; böylece hastaları, personeli ve halkı koruyarak tüm güvenlik ve işlevsellik gerekliliklerinin karşılandığından emin olurlar. Ayrıca, kurulumdan sonra korumanın yeterliliğini doğrularlar.
   2. Radyoterapi biriminin ihtiyaçlarına göre ekipman özelliklerini hazırlamada öncü bir role sahiptir ve ekipmanın satın alma sürecine katılırlar. Klinik kullanım için fonksiyonel gereksinimleri analiz eder ve satın alınacak ekipmanın mevcut ekipmanla entegrasyonunu ve uyumluluğunu belirlerler.
   3. Yeni ekipmanın kurulumunu takiben, ekipmanın kabulü ve sonrasındaki devreye alma süreci için uygulanacak temel standartları belirlemekten sorumludur. Tüm birimlerin ve sistemlerin teknik özelliklerine göre işlev gördüğünden ve ekipman performansının kabul edilebilir kriterler içerisinde olduğundan emin olurlar. Ayrıca, yeni ekipmanla ilişkili bilgisayar sistemlerinin ve algoritmalarının doğrulanmasından ve bunların güvenli klinik kullanım için yeterli olduğundan emin olma sorumluluğuna da sahiptirler.
2. Ekipmanın işletme ve bakımının teknik denetimi: Radyoterapi Fizikçileri, bakım prosedüründen sonra ekipmanının klinik kullanımını yetkilendirme sorumluluğundadır. Bu amaçla, önleyici veya düzeltici bakımın ardından özel karmaşıklıktaki kalite kontrol ölçümlerini gerçekleştirirler. Bu sayede, ekipmanın işlevinin bakım veya onarım sırasında herhangi bir değişiklikten etkilenip etkilenmediğini kontrol ederler. Ekipmanın uygun şekilde işlev gösterdiğini doğrulayarak, optimal performansın yanı sıra hasta ve personel güvenliğini sağlamayı amaçlarlar.
3. Hasta, personel ve halkın radyasyon güvenliği ve korunması: Radyoterapi Fizikçilerinin, radyoterapi sırasında hastaların radyasyondan korunması için klinik bir radyasyon güvenliği programının geliştirilmesi ve uygulanmasında sorumlulukları bulunmaktadır. Ancak çoğu durumda, radyoterapi hizmeti ve altyapısıyla ilgili olarak personel ve halkın radyasyon güvenliği ile ilgili sorumlulukları da vardır. Ekipmanın ve aksesuarların bütünlüğünü test etmek için gerekli prosedürlerin geliştirilmesinden, interlok ve diğer güvenlik yönlerinin uygun çalışmasından sorumludur.
4. Radyasyon Dozimetrisi: Radyoterapi Fizikçileri, hastaya uygulanan radyasyon dozunun hesaplanması ve doğrulanması için prosedürlerin oluşturulmasından sorumludur. Görevleri, iyon odaları ve çeşitli dedektörler kullanılarak absorbe dozun belirlenmesi için dozimetre ölçümleri gerçekleştirmeyi, doz ölçümlerinin sonuçlarının analiz edilmesi için yöntemlerin geliştirilmesi ve hastalara uygulanan doz dağılımlarının doğrulanmasını içermektedir. Hasta dozimetrisi ile ilgili görevler şunları içerir:
   1. Radyasyon kaynaklarının ve tedavi planlama sistemlerinin (TPS'ler) kabul testleri ve hizmete alma işlemleri: Görüntüleme ve tedavi ünitelerinin klinik kullanımı için kabul testlerinden, devreye alınmasından ve gerekli tüm verilerin edinilmesinden sorumludur.
   2. Tedavi planlama ve doz hesaplamaları: Radyoterapi fizikçileri, hastadaki doz dağılımını optimize etmek için gerekli hesaplamaları ve ölçümleri gerçekleştirir. Bu hesaplamalar ya manuel ya da bilgisayarla yapılır ve/veya fantom ölçümleri içerebilir. Ayrıca TPS'ye giden ve TPS'den gelen görüntü ve veri transferinin doğrulanmasından sorumludur. Genellikle, TPS için yönetici görevlerini de yerine getirirler, sistem güvenlik politikalarını uygular, veri korumasını sağlar, veri alışverişini yapar, veri yedeklemelerini yapar, veri depolama ve arşivleme işlemlerini gerçekleştirir, sistem yükseltmeleri/güncellemelerin yapılmasını sağlar, vb.
   3. Hasta dozu doğrulaması: Hastaya özgü doz doğrulama ölçümlerinden sorumludur. Toleransları ve işlem seviyelerini belirler ve uygun dedektörler kullanılarak doz ölçümlerini gerçekleştirir.
   4. Brakiterapi alanında ek görevler: Brakiterapi için kullanılan radyoaktif kaynakların kalibrasyonundan sonra, hizmete alma sürecinin bir parçası olarak, üretici tarafından verilen kalibrasyon sertifikaları ile karşılaştırma yapmaktan ve ortaya çıkabilecek herhangi bir uyumsuzluğu çözümlemekten sorumludur. Kaynağın bilgisayar kontrollü hareketlerinin doğru olduğundan emin olmak için periyodik kalite kontrol ölçümleri yaparlar. Bu tür kaynaklar için hastaların, personelin ve halkın güvenliğini ve korunmasını sağlamak için prosedürler geliştirirler. Bir kaynak kaybolduğunda veya bilgisayar destekli brakiterapi tedavi sistemi başarısız olduğunda izlenecek adımları belirten bir acil durum eylem planı geliştirirler. Bir brakiterapi ünitesini veya kaynaklarını devre dışı bıraktıklarında, kaynağın ekipmandan çıkarılmasından sonra radyoaktif atıklarının bertarafından sorumludur.
5. Tedavi prosedürlerinin optimizasyonu: Radyoterapi Fizikçileri, radyoterapi bölümlerinde kullanılan tedavi prosedürlerinin fiziksel ve teknik yönlerini optimize etme sorumluluğuna sahiptir. Bu, hasta tedavi planlarının uygulanacak tedavi tekniğine göre optimize edilmesi için uygun pozisyonlama ve immobilizasyon aletlerinin seçimine karar vermeyi, ışın şekillendirme aparatlarının üretimini, kalite kontrolünü ve doğrulamasını denetlemeyi, her tedavi için kullanılan yoğunluk modülasyonunun kalite kontrolünü yapmayı, tedavi planlaması ve görüntü rehberli radyoterapi (IGRT) için kullanılan görüntüleme protokollerini tanımlamayı ve set-up marjlarının belirlenmesinde kullanılan metodolojileri geliştirmeyi içerir.
6. Radyoterapinin fiziksel ve teknik yönlerinin kalite yönetimi: Radyoterapi Fizikçileri, kalite yönetim programını oluşturmak için ekip üyeleri olarak yer alır ve fiziksel ve teknik yönlerden sorumludur. İlgili görevler şunlardır:
   1. İyonizan radyasyon kullanımıyla ilgili kurumsal politika ve prosedürlerin geliştirilmesi, yeni politika ve prosedürlerin belgelenmesi ve uygulanmasından veya mevcut olanların güncellenmesinden sorumludur.
   2. Kalite temini programlarının oluşturulması ve tüm radyasyon kaynaklarının (tüm radyoterapi görüntüleme ve tedavi üniteleri), TPS'lerin, radyoterapi network yazılımlarının (örneğin kayıt ve doğrulama sistemleri) ve dozimetri ekipmanlarının (iyonizasyon odaları ve diğer dedektörler, elektrik ölçerler, fantomlar, tarayıcılar vb.) kalite kontrolünün yapılması:
   3. Radyoterapi kalite temininin önemli görevlerinden biri radyasyon kaynaklarının kalibrasyonudur. Radyoterapi Fizikçileri, eksternal radyoterapi ve brakiterapi kaynaklarının iyi kurulmuş dozimetri protokolleri veya uygulama kurallarına göre kalibrasyonunu yapmaktan ve radyoterapi ekipmanının ulusal ve uluslararası düzenlemelere ve önerilere uygunluğunu sağlamaktan sorumludur. Ayrıca TPS'nin doğruluğunu kontrol eder ve bağımsız doz hesaplama yöntemleri veya sistemleri kullanarak bireysel tedavi planlarının kalite kontrolünü yaparlar.
   4. Risk değerlendirmeleri yapmak ve ekipman arızalarından, insan hatasından veya radyoaktif kaynakların kaybolması gibi olaylar için olası radyasyon acil durumlarını belirlemek: Radyoterapi Fizikçileri, böyle durumların meydana gelmesi durumunda izlenecek eylem planlarını geliştirir ve bunların doğru bir şekilde uygulanabilirliğini doğrulamak için tatbikatlar yapar. Genel olarak, her durumda riski en aza indirmenin yollarını bulmaya çalışır, sürekli kalite iyileştirme yöntemlerini takip eder ve mümkün olduğunda dış denetimlere katılır.
   5. Kazara veya istenmeyen tıbbi maruziyetleri araştırmak: Radyoterapi Fizikçileri, ekipman arızaları, kaza, hata veya diğer istenmeyen olaylarla ilgili tüm olayları analiz etme sorumluluğuna sahiptir. Bu olaylar sonucunda hastaların reçete edilenden önemli ölçüde farklı, daha yüksek veya daha düşük doz almasına neden olabilir. Radyoterapi Fizikçileri, hastalar veya personel tarafından alınan dozlar ve bununla ilişkili riskler konusunda danışmanlık sağlar ve tekrar kazaların meydana gelme olasılığını en aza indirmek için önlemler önerir.
7. Diğer klinik profesyonellerle iş birliği: Radyoterapi Fizikçileri, malign hastalıkların tedavisinde birlikte çalıştıkları radyasyon onkologları, radyoterapi teknikerleri ve hemşirelerden oluşan klinik profesyoneller ekibinin önemli üyeleridir. Radyoterapi Fizikçilerinin bu konudaki katkıları şunları içerir:
   1. Hasta vakalarıyla ilgili radyasyon onkologlarıyla birlikte çalışarak, optimal tedavi tekniğini belirlemek için hasta pozisyonlama ve immobilizasyon yardımcıları ve aksesuarları ile gerekli olabilecek ve en iyi sonuç için üretilen tedavi teknikleri konusunda öneriler sunar.
   2. Hasta tedavisi sürecinde radyoyerapi teknikerleri ile birlikte hastaların ilk set-up’ı ve doğru tedavi uygulaması amacıyla işbirliği yapar. İleri tedavi yöntemleri daha yoğun iş birliği gerektirebilir, örneğin yoğunluk ayarlı radyoterapi (IMRT) ve görüntü rehberli radyasyon terapisi (IGRT). Bazı yöntemler, örneğin stereotaktik radyocerrahi ve kalıcı prostat tohumu implant brakiterapisi, Radyoterapi Fizikçisinin prosedür sırasında fiziksel olarak bulunmasını gerektirebilir.
   3. Kapsamlı kalite yönetim sistemleri, örneğin görüntü incelemesi ve yeni hasta planlama toplantılarına Radyoterapi Fizikçisinin katkısını gerektirebilir.