MedFiz@Online-EYLÜL-EKİM 2023 SAYI: 47
Dergiye Erişim İçin Tıklayınız
MERHABA
2023 ULUSLARARASI MEDİKAL FİZİK GÜNÜ:
IOMP (International Organisation for Medical Physics) Kuruluşu bu yıl 60. yılını kutlama etkinlikleri içinde 2023 Uluslararası Medikal Fizik Günü için bir afiş yarışması açmıştı. Yukarıda görülen afişi “Radyoterapi Merkezi, Ulusal Onkoloji Enstitüsü ve Budapeşte Teknoloji ve Ekonomi Üniversitesi, Budapeşte, Macaristan” da çalışan Enikő Koszta ve Szilvia Gazdag-Hegyesi yollanan 30 afiş önerisi arasından kazandı. Daha önceki sayılarımızda da belirttiğimiz üzere, 2023 yılı 7 Kasım’da kutlanacak olan Uluslararası Medikal Fizik Günü teması “Devlerin Sırtında Yürümek” idi. MedFiz@Online e-Dergisi olarak tüm meslektaşlarımızın “Uluslararası Medikal Fizik Günü” nü büyük bir heyecan ve zevkle kutluyoruz. IOMP’ un önerisi üzerine afişte yer alan ve kilometre taşları olarak verilen tarihlerdeki önemli gelişmeleri biz de Türkçe olarak veriyoruz.
1972, Godfray Hounsfield:
Godfrey Hounsfield ticari olarak kullanılabilen ilk CT tarayıcısıdır. Bu teknolojiyi Allan McLeod Cormack ile birlikte icat etmiştir. Adını Hounsfield' den alan HU, CT' de kullanılan bir radyoyoğunluk ölçüsüdür. Hounsfield ve Cormack 1979 Nobel Fizyoloji-Tıp Ödülü'nü almıştır.
1950, Radyoterapide İlerleme:
Harold Johns 1951 yılında Co60 teleterapi tedavi cihazını icat etti. 1953 yılında kanser tedavisi için ilk klinik lineer hızlandırıcı kuruldu. Bu öncü çalışma, medikal fiziğin sağlık alanında benzersiz bir alan olarak yerleşmesine yardımcı oldu.
1895, Röntgen:
Röntgen 1895 yılında tıbbi teşhis alanında devrim yaratan X-ışınlarını keşfetti. Çalışmalarından dolayı Röntgen, 1901 yılında ilk Nobel Fizik Ödülü'ne layık görüldü.
1980, John Mallard:
John Mallard ve ekibi, tasarladıkları tüm vücut MRI tarayıcısını kullanarak bir hastanın iç dokularının ilk görüntüsünü elde etti. İlk MRI görüntüleri 1973 yılında Paul Lauterbur tarafından üretilirken, MRI teknikleri Peter Mansfield tarafından geliştirildi. Lantenbur ve Mansfield 2003 Nobel Fizyoloji-Tıp Ödülü'nü aldı.
1952, Franklin:
Franklin'in X-ışını kırınımı üzerindeki çalışması, CT taramaları ve MRI gibi tıbbi görüntüleme teknolojilerinin geliştirilmesinin önünü açan DNA'nın yapısını ortaya çıkarmaya yardımcı oldu.
1903, Marie Curie ve Henry Bequerel:
Marie Curie ve Henry Bequerel' in radyoaktivite üzerine öncü araştırması, medikal fizik alanının temelini attı ve radyasyon tedavisi olarak kanserin tedavisine katkı yaptı.
Galileo Galilei Ödülü:
Physica Medica - European Journal of Medical Physics, "UHDP ve UHDR (Flash) ölçümleri için yeni bir çözüm: ALLS odasının teorisi ve kavramsal tasarımı" başlıklı Fabio Di Martino, Damiano Del Sarto, Maria Giuseppina Bisogni, Simone Capaccioli, Federica Galante, Alessia Gasperini, Stefania Linsalata, Giulia Mariani, Matteo Pacitti, Fabiola Paiar, Stefano Ursino, Verdi Vanreusel, Dirk Verellen, Giuseppe Felici'nin Physica Medica, Cilt 102, Ağustos 2022, Sayfa 9-18,Başlıktan da anlaşılacağı üzere, bu makale, FLASH tedavileri sunmak için gerekli olan ultra yüksek doz- per-puls rejimleri altında ölçümler için kullanılacak bir gaz odasının tasarımına yönelik teori ve metodolojik adımları sunmakta ve böylece mevcut radyoterapideki temel zorluklardan birine cevap vermektedir. Bu makalede sunulan iyonizasyon odası, iyon/elektron rekombinasyonunu en aza indirmeyi ve deşarj rejiminden kaçınmayı amaçlayan yeni özelliklere sahiptir. FLASH-sparring etkisinin gözlemlenmesini sağlayacak ışınlama tekniklerinin geliştirilmesi ve klinik uygulamasına yönelik giderek artan ilgi göz önüne alındığında, bu çalışmanın alana önemli bir katkı sağlaması beklenmektedir. En iyi makalenin seçimi, Editörler, Yardımcı Editörler ve Yayın Kurulu üyeleri tarafından yapılan değerlendirme ile birlikte atıflar ve indirmeler temelinde gerçekleştirilmiştir. Galileo Galilei Ödülü 2022'nin kazananları olarak bu makalenin yazarlarını kutluyoruz.
Physica Medica Genel Yayın Yönetmeni
Prof. Iuliana Toma-Dasu
Malaga Deklerasyonu:
2006 yılında Avrupa Medikal Fizik Kuruluşları Federasyonu (EFOMP) "Malaga Deklarasyonu "nu kabul etmiştir. Bildirge, Medikal Fizik uzmanlarının hastaların, çalışanların, halkın, bakıcıların ve refakatçilerin ve hastanelerdeki araştırma katılımcılarının radyasyondan korunmasındaki temel rolünü ortaya koymuştur. Bununla birlikte, o zamandan beri Medikal Fizik mesleği Avrupa'da gelişti ve 2013/59/Euratom direktifi ve "Medikal Fizik Uzmanlarına İlişkin Avrupa Kılavuzları" (RP174) gibi yeni düzenlemeler ve belgeler yayınlandı. EFOMP güncellenmiş çekirdek müfredatı yayınlamış ve mesleğin Avrupa düzeyinde tanınması için çaba göstermiştir. Bunu göz önünde bulundurarak, Federasyonun gelecek yıllardaki eylemlerine rehberlik edecek gelecek vizyonunu tanımlamak için orijinal Malaga Bildirgesi'nin güncellenmesi gerekli görülmüştür. Nisan 2023'te EFOMP' un ulusal üye kuruluşları tarafından onaylanan bu Deklarasyon, orijinal Malaga versiyonundan çok daha geniştir. Tıbbi cihaz teknolojisinin son 17 yıldaki hızlı gelişimi göz önüne alındığında bu beklenen bir durumdur. Hastane ortamlarında Radyasyondan Korunma Uzmanı bir Medikal Fizikçi olmalıdır, çünkü Medikal Fizikçiler en üst düzeyde radyasyondan korunma bilgisi ve eğitimine sahiptir. Malaga Deklarasyonu'nun güncellenmesine yol açan tartışmayı canlandıran tutku ve enerji göz önüne alındığında, bunun mesleğimizin Avrupa'daki gelişimi için hepimizin istekleriyle uyumlu sağlam bir temeli temsil ettiğinden eminiz.
Medikal Fizik Alanında Avrupa ve Diğer Ülkelerde Olmak:
Medikal Fizik (MF) mesleği bir evrensel özelliğe sahiptir. Tüm dünyada, MF aynı bilimsel gerekçeler ve protokoller kullanır. Bu nedenle, kullanılan konuşma dili dışında teşhis ve tedavi, kullanılan yöntemler değişmez. Bu nedenle medikal fizikçilerin çalışma alanları ülke sınırlarıyla çizilmemiştir. Aksine tüm MF’lerin dünyada ortak platformu gereklidir. Ülkemizin değerli MF’leri günümüzde başta Avrupa olmak üzere, diğer tüm ülkelerde çalışma olanaklarını araştırmalı ve bu ülkelerde kısa ve uzun erimli hedeflere sahip olmalı, Uluslararası MF kuruluşlarının değişik komitelerinde yer almalıdır. Bir örnek vermek gerekirse, EFOMP’un yayın kurulunda, 18 adet MF görev yapıyor. Bu kişilerin 15 i değişik ülkelerin MF’leri. Benzer tabloyu ESTRO ve benzeri kuruluşlarda da görmek mümkün.
Medikal Dozimetrist Günü:
Dergimiz, 16 Ağustos 2023 tarihinde tanımlanan Ulusal Medikal Dozimetristler Günü'nü kutlamaktan mutluluk duymaktadır. Kanser tedavisinde önemli bir rol oynayan, radyoterapi ekibinde yer alan ancak ülkemizde tanımı onaylanmamış olan dozimetrist arkadaşlarımıza selamlarımızı iletiyoruz.
MRI Üzerine Yazılar:
Bu sayımızda MRI (Manyetik Rezonans Görüntüleme) üzerine yazılar yer alıyor. Bilindiği gibi MRI iyonlaştırıcı radyasyon yayan bir görüntüleme sistemi değil. Ancak, hem radyoterapide çok fazla hasta görüntüleri kullandığımız MRI sistemleri, hem de MRI tabanlı terapi cihazları bu konuda güvenli kullanım için medikal fizikçileri yeterli olmaya yönlendiriyor. Zorunlu olarak, hem hasta görüntülemesinde, hem de MRI tabanlı linak tedavilerinde uyulması gereken güvenlik önlemlerinin üzerinden geçme ihtiyacını karşılamak istedik. Bu nedenle ilgili yazılara yer verdik. Yazılarımız bu yönde medikal fizikçilere önemli açıklamalarda bulunuyor.
Medikal Fizik Derneği: Ulusal Medikal Fizik Kongresi, 2-5 Kasım 2023 tarihlerinde toplanıyor:
MedFiz@Online e-dergisi olarak kongrenin tüm Medikal Fizik topluluğuna, yeni açılımlar, yeni atılımlar, yeni umutlar getirmesini diliyoruz. 2023 yılı sonu itibari ile 8. yılımızı bitiriyoruz. 2024 yılı için sizlerden gelen beklentiler ve öneriler bizleri ziyadesiyle mutlu edecektir. Birlikte daha güzel bir MedFiz@Online için el ele verelim, daha güzel bir dergi için adımlar atalım.
Saygılarımızla.
Haluk ORHUN