MedFiz@Online-AĞUSTOS-EYLÜL 2019 SAYI: 22
Dergiye Erişmek İçin Tıklayınız
MERHABA
Medikal Fizikteki önemli gelişmeler,
Orijinal adıyla “Artificial Intelligence(AI)” dilimize “Yapay Zeka (YZ)” olarak çevriliyor. Doğal olarak, ilk akla gelen soru YZ’nın nasıl tanımlandığıdır. “Yapay zekâ (YZ), insanlar gibi çalışan ve akıllı makinelerin oluşturulmasını hedefleyen bir bilgisayar bilimi alanıdır. Biraz daha açarsak, YZ bilgisayarları kendisine yüklenen verileri değişik algoritmalar yoluyla kullanarak konuşma ve yüz tanıma, öğrenme, planlama ve problem çözme, tahmin etme gibi uygulamaları insandan çok daha hızlı gerçekleştirebilme özelliğine sahiptir” Uygulama olarak beynimizin nöral network ağının bir benzerine ulaşmayı düşünmektedir.
YZ, bugün toplumumuzda giderek daha önemli bir rol almaktadır. Geçtiğimiz yıllarda makineler sadece manuel aktiviteler gerçekleştirirdi. Günümüzde, bu makineler yeteneklerini bilişsel görevlere de genişletmektedirler. Ve şimdi AI, tıbbi ve biyolojik uygulamalara büyük katkı sağlamaya doğru hızlı adımlarla ilerlemekteler. Tıbbi cihazların kullandığı algoritmalar nedeniyle hastalığın teşhisine, görüntüleme teknikleri ve görüntünün işlenmesinin yanısıra YZ'nın hasta tedavisi için büyük potansiyeli olan bir alan olduğu bilinmektedir. AI'nın bilinçli kararlar verebilme, çevreyi öğrenebilme ve algılayabilme ve diğer özelliklerinin yanı sıra belirli davranışları tahmin edebilme becerisi ile, bu uygulama bugünün dünyasında büyük bir potansiyel önem taşımaktadır.
Yukarda dile getirdiğimiz tüm YZ olanakları hem radyasyon onkolojisinde hem de medikal fizik alanında yeni ve hızlı uygulamaların önünü açmaktadır. Algoritmalara yüklenen veriler ışığında, kullanıcıdan bağımsız otomatik konturlama, en hızlı ve en uygulanabilir planı yaratma, planın ve cihazların kalite kontrollarını önceden tahmin etmek gibi YZ’nin medikal fizik alanında da çok önemli uygulama çalışmaları içinde olduğunu belirtmek gereklidir. Daha uygun bir ifade ile, YZ, tüm sağlık hizmetleri şemsiyesi içinde inanılmaz projeler üretiyor ve uygulamaya hazır hale getirmeye çabalıyor ve büyük yatırımlara imza atıyor.
Unutmamak gerekir ki, her konuda olduğu gibi, YZ konusunda da uygulamaların etik yanı, verilerin şeffaflığı, güvenliği, verilerin hastaların çıkarına kullanılması gibi durumlar olayın diğer yüzünü gündeme getirmektedir.
Neden YZ konusunu öne çıkardığımızı açıklamaya çalışalım. Yapay Zeka’nın radyasyon onkolojisi ve medikal fizik alanındaki uygulamalar her geçen gün çok hızlı bir şekilde gündemimizi oluşturuyor. Bu gelişmelerin içinde olmak, yeni bilimsel uygulamaları takip etmek, geleceğe bakış açımızı, gelecekteki mesleki olanaklarını ve özelliklerini tanımlamak bir meslek görevidir diye düşünüyoruz.
ASTRO News (American Society For Radiation Oncolgy), Summer 2019 sayısının güncel konusunu “Artificial Intellegence: The Future is now” başlığı ile Yapay Zeka’ya ayırmış.
Sizlere, internetten serbestçe indirilen bu Summer 2019 sayısından konuyla ilgili üç görüşden seçtiğimiz paragrafları aktarmak istiyoruz.
İlk olarak ASTRO News Editörü Dr.Najeeb Mohideen’in “AI on the Horison” - Ufuktaki YZ başlıklı yazısında YZ’ya bakış açısını özetleyelim.
“AI, kaliteyi, verimliliği ve hasta sonuçlarını iyileştirme ve maliyetleri düşürme potansiyeline sahip olsa da yeni olasılıklar, sonuçlar ve sorular da üretecektir. AI, Mesleki ilişkileri, hasta katılımını, bilgi hiyerarşilerini ve iş piyasasını değiştirme potansiyeline sahiptir. Ek olarak, AI kaynaklarının yoğunlaşmasından dolayı sağlık hizmetlerinde var olan eşitsizliklere de katkıda bulunabilir. Uzmanlığımız (radyasyon onkolojisi), istenmeyen sonuçlara yönelik bu veri odaklı, insan artı makine kaynaklı, karar verme mekanizması, gibi oluşacak geleceği ayrıntılı bir şekilde incelemekle yükümlüdür. Sonuçta hastalara olanlardan sorumluyuz ve bu ekosistemleri yönetmek için yeni beceriler edinmemiz gerekecek”
İkinci olarak, MD Andersen Kanser Merkezinde, Fizik Bölümünde görev yapan, Asistan Prof. Carlos Cardenas (PhD) ve Prof. Kristy Brock (PhD), “A Brief Introduction to Artificial Intelligence for the Radiation Oncolgist” - Radyasyon Onkologları için Yapay Zeka’ya özet giriş başlıklı yazılarında, YZ’ya şöyle yaklaşıyorlar:
“Makine öğrenimi ve derin öğrenme algoritmaları, klinik iş akışlarımıza hızla entegre oluyor ve klinisyenler olarak bu araçların nasıl çalıştığını ve doğruluğunu nasıl değerlendireceğimizi anlamamız gerekiyor. Makine ve derin öğrenmeyi daha ayrıntılı olarak öğrenmek için pek çok kaynak var. ASTRO, RSNA ve AAPM yıllık toplantılarında kendi alanımızla ilgili bilgileri içeren özel oturumlar düzenliyorlar. Klinikte yaptıklarımızın her yönüne ulaşan yeni bir teknolojik ilerleme dalgası görüyoruz. Bu gelişme meslek alanımız için heyecan verici bir dönemdir. Bu gelişmeleri memnuniyetle karşılamalıyız, ancak bu yeni öngörücü araçların tespit edemediği hataların hasta bakımı ve güvenliği üzerinde önemli bir olumsuz etkisi olabileceği bilinci ile çok temkinli davranmalıyız”
Sonuç olarak, medikal fizik alanındaki her yeniliğin içinde yer alarak, bu gelişmelerin gelecekteki tüm etkilerine karşı hazırlıklı ve donanımlı olmanın gereğini tekrar vurgulamak istiyoruz.
Saygılarımızla.
Haluk ORHUN